Ξ|Ξ   HỌ LƯU ĐỊA PHƯƠNG ::. MIỀN BẮC ::. Nam Định.
Đăng ngày 31/3/2014
E-mail     Bản in

Họ Lưu - Liên Tỉnh, đậm nét bản sắc gia phong & hiếu học
(LUUTOC.VN) - Theo thông lệ cứ vào ngày 11 tháng giêng hàng năm là ngày Giỗ Tổ của Họ Lưu - Liên Tỉnh, xã Nam Hồng, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Ngày Giỗ Tổ năm nay, ngày 11 tháng giêng năm Giáp Ngọ được tổ chức trang trọng, đông đủ và hoành tráng hơn mọi năm. Vì cả họ đang có kế hoạch chuẩn bị cho việc trùng tu, nâng cấp xây dựng, mở rộng khuôn viên Từ đường dòng Họ Lưu tại làng Sen Liên Tỉnh, xã Nam Hồng, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
 

Từ đường Họ Lưu - Liên Tỉnh, Nam Hồng, Nam Trực, TP Nam Định

Bước vào khuôn viên Nhà thờ Tổ họ Lưu tại làng Sen Liên Tỉnh, tôi thấy một bầu không khí thật là hân hoan, tưng bừng. Cờ bay phới phới, chiêng chống dồn vang, sáo nhạc rộn dàng. Tại sân chính trước cửa Từ đường, hàng trăm con cháu của họ Lưu - Liên Tỉnh, từ khắp mọi nơi tập hợp về đây họp mặt, để cử hành trọng thể Lễ giỗ Tổ.
 





Trong bầu không khí, ấm tình đoàn kết họ tộc. Buổi lễ giỗ Tổ diễn ra thật tôn nghiêm, trang trọng. Đầu tiên là Lễ bố cáo Tổ Tiên, tiếp theo là tế Tổ theo phương thức tế quan, các bậc trưởng lão đại diện cho các Chi, các Ngành vào làm lễ dâng hương. Kế tiếp các thế hệ con cháu của dòng họ Lưu vào kính lễ các bậc liệt Tổ, liệt Tông. Trước bàn thờ, bài vị, hương án, trong hương khói nghi ngút, mờ ảo, linh thiêng người họ Lưu - Liên Tỉnh như thấy các bậc Tiên Tổ hiển linh về đây chung vui cùng con cháu, phù hộ độ trì cho dòng họ…
 
 

Họ Lưu Liên Tỉnh là một họ đã có mặt ở Liên Tỉnh từ rất sớm. Cụ Đức Cao Tổ họ Lưu tên Phúc Thịnh, huý Phúc Thành. Kể từ Đức Cao Tổ đến năm 2014 đã là 16 - 17 đời, các thế hệ hậu duệ con cháu nối tiếp nhau sinh sôi nẩy nở, phân Chi phân Ngành tới nay đã phát triển trên ngàn đinh, sinh sống ở rất nhiều nơi trên Tổ quốc và hải ngoại. Là một dòng họ lớn trong các họ tại xã Nam Hồng Nam Trực, Nam Định.

Sau phần lễ tâm linh đến nghi thức mừng thọ cho các bậc cao niên bước vào tuổi bảy mươi, tám mươi, chín mươi, một trăm. Các Cụ đều được tặng thưởng khăn lụa đỏ và quà mừng thọ, tinh thần Cụ nào cũng vui tươi phấn chấn được Tổ tông cho hưởng lộc thọ. Việc chăm sóc nuôi dưỡng người cao tuổi, được họ luôn luôn coi trọng đến nay cả họ có 35 C
ụ cao tuổi từ 80 đến 100 trong đó có 07 Cụ đang ở tuổi từ 90 đến 100 tuổi. 

Rồi tiếng nhạc, tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng vang lên khi buổi lễ phát phần thưởng cho các cháu có thành tích cao trong họp tập, cả họ có đến trên 100 em đạt thành tích cao trong học tập là học sinh suất sắc, đỗ đầu trong các kỳ học.Việc chăm lo vun sới cho con cháu là trách nhiệm vô cùng quan trọng của họ Lưu - Liên Tỉnh. Là dòng họ hiếu học, luôn đi đầu trong công tác khuyến học của Huyện của Tỉnh. Được UBND Tỉnh Nam Định, UBND Huyện Nam Trực tặng thưởng nhiều cờ và trướng “là dòng họ đi Tiên phong, có thành tích cao trong công tác khuyến học” của Tỉnh và Huyện. Nhờ làm tốt công tác khuyến học của dòng họ. Hàng năm khuyến khích động viên, khen thưởng giúp đỡ cho những con cháu học giỏi chăm ngoan. Đến nay cả họ đã phổ cập hết cấp ba trong độ tuổi đi học, có 120 người đã tốt nghiệp đại học, trong đó có 13 Tiến sỹ, Thạc sỹ.

Sau tuyên dương và phát phần thưởng cho con cháu học giỏi chăm ngoan. Thay mặt Ban hội đồng họ tộc Ông  Lưu Khắc Hạ - Trưởng ban đã phát biểu tổng kết đánh giá với bản chất tốt đẹp của dòng họ  theo đạo lý uống nước nhớ nguồn, phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của dòng họ. Các thế hệ hậu duệ của họ Lưu - Liên Tỉnh hiện nay đang có mặt công tác trên mọi lĩnh vực từ địa phương đến trung ương. Được Đảng và Nhà nước giao cho những trong trách quan trọng, từ trưởng phòng, chánh phó giám đốc các sở ban ngành, hoàn thành xuất sắc công việc được giao. Nhiều doanh nhân họ Lưu - Liên Tỉnh đã không ngừng vươn lên trong cơ chế thị trường, làm giàu chính đáng, tạo công việc làm cho rất nhiều người lao động, có mức thu nhập khá, đóng góp cho ngân sách nhà nước hàng trăm tỷ đồng. Tiêu biểu như doanh nhân Lưu Đông A - Trưởng phòng Tổ chức của Xưởng thuyền Quyết thắng (là đơn vị được Nhà nước tặng thưởng lá cờ đầu tiêu biểu của ngành giao thông trong thời kỳ chống Mỹ).

Người Họ Lưu Liên Tỉnh phần lớn sống bằng nghề nông và nghề dệt. Về đến làng Liên Tỉnh là ta thấy sớm trưa lúc nào cũng rộn rã tiếng thoi đưa, đường làng trải nhựa thẳng tắp, nhà cửa xan xát hai bên đường. Cuộc sống thật trù phú, tưng bường nhộn nhiệp. Nhờ vào bản tính hay lam hay làm, lại giàu trí thông minh, tháo vát nên cuộc sống của toàn họ đều đạt loại khá giả, có nhiều hộ là hộ giàu, triệu phú, tỷ phú của làng của xã, của huyện của tỉnh…  

 
 Trong công cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hàng trăm con em Họ Lưu - Liên Tỉnh đã lên đường cầm súng chiến đấu chống quân xâm lược bảo vệ Tổ quốc. Theo thống kê ban đầu, đến nay cả họ đã có: 19 cán bộ cấp tá trong đó có 04 đại tá. 14 người con của họ Lưu - Liên Tỉnh đã anh dũng hy sinh trên chiến trường chống giặc ngoại xâm hoá thân về với Tổ tiên, được Tổ Quốc ghi công, trở thành Liệt sỹ của đất nước Việt Nam anh hùng.

Từ đường họ Lưu tại làng Sen Liên Tỉnh toạ lạc trên khuôn viên đất khoảng 550 m2, mặt cửa tiền hướng chính nam, lưng tựa sơn bắc. Từ đường dòng họ được xây dựng từ năm Minh Mạng thập nhất niên 1831. Trùng tu lần thứ nhất Khải Định tam niên năm 1919. Lần thứ hai năm 1946 và lần gần đây nhất là năm 2003. Kiến trúc Từ đường họ Lưu tại làng Sen Liên Tỉnh theo hình chữ đinh, ba gian tiền đường: ở giữa thờ công đồng, các bậc liệt tổ, liệt tông của Lưu Tộc. Gian bên tay phải thờ ba pho tượng đồng là tượng Bà Tổ Cô, trong đó có Bà Tổ Cô đã hiển thánh là Lưu Thị Quế Hoa Công chúa, được sắc phong là thượng đẳng thần. Gian phía tay trái thờ chân linh các Cụ cúng hậu không có người nối dõi, và chân linh các Liệt sỹ. Đi vào trung cung giải muống đến hậu đường là ba bàn thờ các bậc Cao Cao Tằng, Tằng Tổ Khảo, Cao Cao Tỷ, Tằng Tổ Tỷ và các bậc Thuỷ Tổ, Viễn Tổ. Đồ thờ tự trong Từ đường bao gồm nhang án, bát hương, ngai, khám, lư đỉnh, song bình, bát bửu, hoành phi câu đối:

 Hoành phi gian giữa “Phụng Tiên Đường”
Câu đối hai bên:
 1- Phúc rụ vô cương lai ra viễn
 2-  Nhật hoa kỳ kế mỹ tái cơ
 3-  Mão kim hệ xuất thiên niên mạch
 4- Liên Tỉnh hoa khai van cổ hương

Câu đối hai bên ban thờ Tổ Cô:

1- Bồng nẻo tiên cốt giáng;   2- Liên Giang viên ngọc hương

Trong hậu cung:  1- Sinh tiền bằng tổ ấm;  2- Tấn hậu phụ linh từ

     Với quyết tâm xây dựng Từ đường dòng họ thật khang trang to đẹp cả họ người góp công, người góp của đã mua thêm hàng sào đất để mở rộng khuôn viên từ đường. Tiêu biểu như gia đình ông Lưu Ngọc Hiền công đức 46 triệu, gia đình ông Lưu Văn Bơ công đức 34 triệu, gia đình ông Lưu Văn Kế công đức 10 triệu và rất nhiều các thế hệ con cháu của dòng họ Lưu - Liên Tỉnh cùng nhau chung sức chung tay, đóng góp xây đựng Tổ đường ngày càng đàng hoàng to đẹp hơn. Theo kế hoạch trong mùa xuân  năm nay việc trùng tu mở rộng khuôn viên Từ đường họ Lưu tại làng Sen Liên Tỉnh sẽ được hoàn tất.

Một dòng họ muốn phát triển, duy trì sự đoàn kết, nối tiếp, phát huy truyền thống tốt đẹp của dòng họ ít nhất cần và phải có những yếu tố cơ bản như sau:
  1. Có Từ đường hương hoả làm nơi quy tụ con cháu đến lễ bái vào những dịp giỗ tết hội hè, báo công, hiếu hỷ…
  2. Có gia phả gi lại nguồn gốc của dòng họ, nơi phát tích của của các bậc khai Tổ, lập Tổ, phân chi phân ngành, giáp, ất, bính, đinh… Đời đời con cháu nối tiếp nhau, sống có kỷ cương, tình thương, trách nhiệm. Trưởng thứ, Chi Ngành, cùng nhau đoàn kết chung sức, chung lòng xây dựng họ Lưu ngày càng giàu mạnh.
  3. Thường xuyên chăm nom hương khói sinh phần, mộ Tổ và các liệt Tổ, liệt Tông của dòng họ, xây đắp mộ phần thật to đẹp, hợp phong thủy.
Để điều hành, giải quyết các công việc dòng họ. Họ Lưu Liên Tỉnh đã cử ra  một “hội đồng họ tộc”. Là một dòng họ lớn, trên năm trăm hộ và trên một ngàn xuất đinh, lại sống ở rất nhiều nơi trên đất nước. Để tập hợp, quy tụ, đoàn kết và phát huy được truyền thống, bảo vệ thuần phong mỹ tục của cả họ là công việc rất khó khăn và phức tạp, nên cần phải có những con người giàu tâm đức và tài năng đứng ra đảm đương. Cả họ đã đồng lòng cử ra một “hội đồng họ tộc” gồm có các ông sau đây:

1- Ông  Lưu Khắc Hạ - Trưởng ban
2- Ông Lưu Khắc Trung - Phó ban Thường trực
3- Ông Lưu Trọng Đạt - Phó ban Lễ tiết
4- Ông Lưu Văn Phòng - Phó ban Khuyến học
5- Ông Lưu văn Vuông - Phó ban Xây dựng

Ban Cố vấn có hai ông ;
  1. Ông Lưu Văn Ngái - Trưởng tộc
  2. Ông Lưu Khắc Thân
Việc giữ gìn sự đoàn kết, kết nối của dòng họ là một công việc rất lớn lao, kỳ công phức tạp và khó khăn. Xong với tấm lòng vấn tổ tồn tông các cụ trong hội đồng họ tộc. Hàng tuần, hàng tháng các cụ thường xuyên hội ý trao đổi giải quyết những công việc như lễ tiết, thờ tự, hiếu hỷ, khuyến học và những vướng mắc, mâu thuẫn xảy ra trong cuộc sống họ tộc.

Qua tiếp xúc và tìm hiểu, Hội đồng họ tộc Họ Lưu - Liên Tỉnh là một Hội đồng làm việc có tính chuyên nghiệp cao, rất bài bản và quy củ, phân công trách nhiệm rất rõ ràng, những bậc trưởng lão với vai trò cố vấn cũng thường xuyên có ý kiến chỉ bảo chân thành, góp ý, khuyến khích cho Hội đồng họ tộc hoạt động, làm việc tốt hơn…

Để thay lời kết cho bài việt này, sau đây tôi xin trích lời bộc bạch, tâm sự của một bậc trưởng lão Họ Lưu Liên Tỉnh, Cụ Lưu Cẩm Thạch, năm nay đã 90 tuổi: “Trách nhiệm con cháu phải xây đắp, đáp đền. Bởi vậy được sống làm người nên có sự thành kính Tổ Tiên. Muốn thực hiện được sự thành kính Tổ Tiên thì trước hết phải sưu tâm gia phả, hướng dẫn cho đời sau về gia phả thì mới biết được nguồn gốc tổ tiên và sự hệ quan thế thứ đối với người trong họ hiện nay.Bởi vì họ Lưu ta ở làng Liên Tỉnh hiện nay đã khá rộng lớn chiếm trên 36% đan số trong làng. Chưa kể những người di cư đi nơi khác như châu Âu, Châu Á, Châu Mỹ và các tỉnh trong nước…

1- Ẩm thủy tự nguyên chi nghĩa;   2- Thực quả tư nhân canh tác chi tình
Tổ Tiên lẫn biển gây rừng
Nước bốn ngàn năm nhọc nhằn ngựa đá
Con cháu đào hoa đắp lũy
Sống nuôn vạn thuở vững âu vàng

Sau lần đi dự lễ giỗ Tổ được sự giúp đỡ, chỉ bảo ân cần  của các Cụ trong dòng Họ Lưu Liên Tỉnh. Qua tìn hiểu tôi thấy đây là một Mô hình hoạt động của dòng họ của Họ Lưu - Liên Tỉnh “Hội đồng họ tộc”  xứng đáng là một mẫu mực, rất kính mong các dòng họ Lưu trên cả nước học tập và noi theo…
                                           
Chú thích :1* “Ông Lưu Đông A là con trai cả của Cụ Lưu Cẩm Thạch người rất giàu tâm huyết trong công việc nghiên cứu kết nối của Lưu Tộc khu vực Hà Nam Ninh, Thái Bình.
 Liên Tỉnh, Ngày 11 tháng Giêng năm Giáp Ngọ
                                                              
LƯU THIÊN AN


Gửi ý kiến của bạn
(Xin hãy viết chữ có dấu! Xin cảm ơn!)