Ξ|Ξ   GƯƠNG SÁNG ::. LƯU TỘC VN VỚI ĐẤT NƯỚC.
Đăng ngày 30/10/2012
E-mail     Bản in

Giám sát - Cần sự vào cuộc của toàn dân
Trao đổi với phóng viên Báo Đại Đoàn Kết, GS Lưu Văn Đạt, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ pháp luật, UBTƯMTTQ Việt Nam nhấn mạnh rằng, giám sát cần sự vào cuộc của toàn dân.
 
 

Ông Lưu Văn Đạt
 
PV: Luật pháp đã quy định rõ về quyền giám sát của dân. Là một người làm công tác mặt trận lâu năm, gắn bó với dân, vậy xin ông cho biết người dân đã thực sự thực hiện quyền giám sát của mình chưa?
 
GS Lưu Văn Đạt: - Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định dân là chủ, nghĩa là dân làm chủ. Dân làm chủ thì tất nhiên là cơ quan công quyền phải là công bộc của dân. Cho nên tất cả các cơ quan công quyền do dân bầu ra thì phải thực hiện những nguyện vọng và ý kiến của nhân dân. Để đảm bảo rằng cơ quan công quyền thực hiện đúng ý kiến của mình thì dân phải thực hiện giám sát. Cho nên vấn đề giám sát phải đưa vào trong Hiến pháp thì mới có cơ sở pháp lý để cho người dân thực hiện quyền giám sát của mình.
 
Tuy nhiên, nhận thức của xã hội ta vai trò giám sát của nhân dân đối với hoạt động của các cơ quan công quyền còn rất hạn chế. Số người dân hiểu mình có quyền đó cũng không phải là nhiều lắm. Điều đó giải thích tại sao nước ta có 87 triệu dân nhưng số người phát biểu rất là ít. Ví như vấn đề tham nhũng có rất nhiều người quan tâm. Những người tham nhũng hầu hết là công chức, viên chức Nhà nước. Nhưng các tổ chức là thành viên của Mặt trận chưa phát hiện được bao nhiêu.
 
Luật Mặt trận đã quy định rõ, hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam là giám sát mang tính nhân dân, hỗ trợ cho công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra của Nhà nước. Xin ông cho biết, Mặt trận đã thực hiện quyền giám sát của mình như thế nào?
 
- Nước ta có 87 triệu dân thì không thể 87 triệu dân cùng có ý kiến được. Cho nên phải có một tổ chức đại diện cho người dân để phát biểu ý kiến. Trong Cương lĩnh đã xác định, MTTQ và các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội do nhân dân lập ra có vai trò đại diện quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân. Theo nhận xét của tôi bây giờ việc thực hiện giám sát của mặt trận và các tổ chức thành viên của mặt trận, cũng như các tổ chức xã hội còn hạn chế. Cái này có thể theo dõi ở trong xã hội có bao nhiêu chuyện xảy ra đều liên quan đến vai trò của các cơ quan công quyền, nhưng giám sát của mặt trận và các tổ chức thành viên chưa hiệu quả. Vấn đề giám sát không chỉ về mặt xã hội mà còn nhiều mặt như kinh tế, văn hóa, chính trị. Đơn cử như vấn đề lạm phát, nợ công, các tổ chức để mua bán nợ công. Đấy là những chủ trương rất lớn mà người dân cũng phải giám sát.
 
Theo ông, việc người dân và mặt trận cùng các tổ chức thành viên giám sát chưa hiệu quả là do đâu?
 
- Nguyên nhân là các văn bản pháp luật cũng không quy định một cách đầy đủ cách thức mà MTTQ giám sát các hoạt động của cơ quan công quyền như thế nào. Trong Luật Mặt trận cũng không quy định rằng, mặt trận trực tiếp giám sát, mà chỉ là kết hợp với các cơ quan công quyền giám sát vấn đề đó. Như thế là thiếu quyền chủ động. Cho nên sắp tới sửa Luật Mặt trận thì vấn đề cần bàn bạc chính là vấn đề giám sát và phản biện. Bởi có giám sát thì mới phản biện được.
 
Còn nguyên nhân nữa đó là vấn đề cá nhân. Vì giám sát là động chạm đến việc làm sai trái, nên có nhiều người muốn né tránh. Ngay trong nhân dân cũng có một số người không muốn đứng ra để phát biểu ý kiến nên có chuyện nói trong dân với nhau. Muốn giám sát phải dũng cảm. Bên cạnh đó, cơ chế của giám sát còn nhiều bất cập. Ví như ý kiến đề xuất của mặt trận nhưng có cơ quan công quyền không thực hiện, không trả lời nhưng chẳng có chế tài nào để xử lý cả. Muốn khắc phục vấn đề này phải khắc phục tất cả những bất cập. Trước hết là về nhận thức. Phải làm sao cho dân hiểu rằng giám sát là quyền cơ bản của người dân. Bởi dân có người am hiểu luật pháp, nhưng cũng có người không hiểu. Do vậy đối tượng tuyên truyền phải là toàn dân nhưng tập trung chủ yếu ở tầng lớp trí thức.
 
Xin ông cho biết, để người dân và MTTQ cùng các tổ chức thành viên thực hiện tốt chức năng giám sát thì cần có cơ chế như thế nào?
 
- Xin đơn cử giám sát vấn đề chống tham nhũng. Việc đầu tiên là phải phát hiện được tham nhũng. Do vậy, việc minh bạch tài sản là cực kỳ quan trọng. Chúng ta cứ nói mặt trận giám sát cán bộ đảng viên nhưng theo tôi làm sao giám sát được. Biết được người ta có tài sản bao nhiêu vì người ta có công khai đâu. Cho nên cần có cơ chế công khai minh bạch trong vấn đề tài sản. Từ đó để người dân biết để mà giám sát. Khi phát hiện phải có hình thức tố cáo nào tới cơ quan công quyền, nên phải bảo vệ chính người tố cáo. Vừa qua Luật tố cáo mới có quy định người tố cáo không phải nêu danh tính của mình, như thế là tốt để người dân được bảo vệ.
 
Vấn đề là cần sự vào cuộc của toàn dân, nhưng trước hết mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên phải vào cuộc. Nếu lực lượng này không làm thì chẳng ai làm được cả. Vấn đề mấu chốt là mặt trận các cấp, và các tổ chức thành viên vào cuộc như thế nào. Đấy chính là yếu tố quyết định thành công và gắn liền với Nghị quyết Trung ương 4.
 
Xin cảm ơn ông!
 
 

Theo H.Vũ (thực hiện)