Ξ|Ξ   VĂN HÓA ::. Xã hội.
Đăng ngày 18/8/2012
E-mail     Bản in

Bàn cách phục dựng điện Kính Thiên
(Toquoc)- Là di tích có giá trị tâm linh bậc nhất của khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, điện Kính Thiên đang được các nhà khoa học, nhà quản lý cân nhắc việc phục hồi.

Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là minh chứng duy nhất về truyền thống văn hóa lâu đời của người Việt ở châu thổ sông Hồng trong suốt lịch sử liên tục 13 thế kỷ trải từ thời tiền Thăng Long, qua thời Đinh- Tiền Lê, Lý- Trần- Hậu Lê- Nguyễn đến thời kỳ Thăng Long- Hà Nội. Trong lộ trình quy hoạch xây dựng Hoàng thành trở thành Công viên Văn hóa Lịch sử, việc phục hồi điện Kính Thiên đang được các nhà khoa học bàn thảo.

Cần phục hồi điện Kính Thiên

Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử đã chỉ rõ vai trò quan trọng của điện Kính Thiên trong suốt chiều dài lịch sử thế kỷ. Điện Kính Thiên được xây dựng năm 1428 đời Vua Lê Thái Tổ và hoàn thiện vào đời Vua Lê Thánh Tông. Điện Kính Thiên được xây dựng trên núi Nùng, ngay trên nền cũ của cung Càn Nguyên- Thiên An thời Lý, Trần. Sau thời nhà Lý, các vua nhà Trần, nhà Lê cũng đều cho xây dựng các công trình quan trọng tại đây. Điện Kính Thiên là nơi Hoàng đế cử hành nghi lễ Đại triều và các nghi lễ Quốc gia quan trọng hàng đầu của đất nước như: Lễ hoàng đế lên ngôi, lễ khánh thọ, lễ tiếp sứ thần các nước…do đó được xây dựng quy mô nhất. Cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp phá bỏ hành cung Kính Thiên và xây dựng trụ sở chỉ huy pháo binh tại đây. Sau ngày giải phóng thủ đô năm 1954, khu vực này trở thành nơi làm việc của Bộ Quốc phòng.
 
Phục hồi không gian điện Kính Thiên cần được làm một cách thận trọng (Ảnh: N.Anh)

Hiện nay, nền điện Kính Thiên còn khá nguyên vẹn. Hướng chính nam của điện là 10 bậc thềm Rồng với 4 rồng đá chia thành 3 lối lên đều nhau. Đôi rồng đá hiện còn là một trong những di sản kiến trúc tuyệt tác, tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc thời Lê sơ. Chính vì vậy, theo GS Lưu Trần Tiêu- Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia thì việc phục dựng không gian điện Kính Thiên là một đòi hỏi cấp thiết nhằm giúp người dân hiểu hơn về giá trị của di tích cũng như phát huy được giá trị đó trong tương lai. “Chúng tôi có cơ hội đi thăm nhiều di tích và di sản quan trọng trên thế giới. Có những di sản rất lớn, rất vĩ đại, xét cho cùng họ cũng khôi phục lại chứ không phải nguyên trạng đâu, như đấu trường La Mã chúng ta cứ tưởng là từ hồi xa xưa nhưng thực chất cũng là phục dựng lại. Nếu nói đến Hoàng thành Thăng Long trước 1000 năm mà không có hình dung nào đó về điện Kính Thiên, chỉ thấy nền đất như hiện nay, chỉ có một tòa nhà pháo binh như thế này thì tôi xin nói là cực kỳ phản cảm. Điện Kính Thiên là tinh hoa, tinh túy ngàn năm của tổ tiên chúng ta”- GS Lưu Trần Tiêu khẳng định.

PGS, TS Phan Khanh cũng cho rằng, “cần” chứ không chỉ là “nên” khôi phục không gian điện Kính Thiên. Ông khẳng định: “Điện Kính Thiên là nơi hết sức quan trọng đối với trung tâm di tích Hoàng thành Thăng Long. Không có điện Kính Thiên thì khó có thể gọi là Hoàng thành Thăng Long được. Đề án mà trung tâm giao cho tôi thực hiện là “Nên trả lại không gian cho điện Kính Thiên” thì tôi đề nghị đổi thành “Cần phục hồi không gian điện Kính Thiên”. Chúng ta đặt ra vấn đề này là rất đúng lúc. Chứng tỏ lãnh đạo Hà Nội và quản lý Trung tâm Hoàng thành đã quan tấm vấn đề”.

Đồng quan điểm này, KTS Lê Thành Vinh- Viện trưởng Viện Bảo tồn di tích (Bộ VHTTDL) cho rằng: “Ở thánh địa Mỹ Sơn cũng có không gian tế tự của người Chăm do các nhà khoa học Nhật Bản tái dựng lại để chúng ta hình dung xưa kia nó như thế nào chứ không phải hoàn toàn nguyên gốc. Còn trên thế giới việc phục dựng di tích được làm nhiều và làm tốt mà không ai lẫn lộn đó là di tích gốc, nó cần thiết để bổ sung cho di tích gốc. Đã đến lúc phải nghiên cứu phục dựng điện Kính Thiên”.

Thận trọng và lâu dài

Phục hồi không gian điện Kính Thiên có nghĩa là phải di dời hoặc phá bỏ tòa nhà Cục tác chiến hiện đang nằm trên nền điện. Để làm được việc này, GS Lưu Trần Tiêu cho rằng phải  thật sự thận trọng, trên cơ sở các cứ liệu khoa học và có sự tham khảo của UNESCO. Ông nhấn mạnh: “Phục dựng một cái điện tư liệu có nhưng công năng nó trong đó thế nào không phải bài toán đễ. Vua ngự ở đâu? bên trái hay bên phải, thiết triều thế nào? Tránh làm công trình vĩ đại mà không biết sử dụng vào việc gì. Nên phải thận trọng”.

Về việc có nên tháo dỡ hay di dời tòa nhà Cục tác chiến (được thực dân Pháp xây dựng trước Đoan Môn và điện Kính Thiên) để phục vụ nghiên cứu hoàn trả không gian điện Kính thiên, PGS.TS Phan Ý Thuận- Giảng viên Đại học Xây Dựng đưa ra 2 phương án. Một là giữ nguyên hiện trạng tòa nhà Cục tác chiến hoặc là cải tạo chính giữa thành 3 cổng vòm cao để tạo ra con đường thông suốt từ Đoan Môn đến điện Kính Thiên. Phương án hai là di dời tòa nhà Cục tác chiến sang bên trái Đoan Môn (song song với đường Hoàng Diệu). Hai phương án này nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ phía các nhà quản lý văn hóa và các kiến trúc sư. Một số lại cho rằng nên di chuyển vì tòa nhà đó xét về tổng thể đã phá vỡ không gian linh thiêng của Hoàng thành Thăng Long. Tuy nhiên, cũng nhiều ý kiến cho rằng nên giữ nguyên khu nhà tác chiến, vì đó là di tích lịch sử trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân ta, đồng thời trong hồ sơ trình UNESCO công nhận, thì tòa nhà đó là một bộ phận không tách rời của Hoàng Thành Thăng Long.

PGS, TS Phan Khanh cho rằng: “Đây là việc phải làm rất cẩn thận. Phục hồi không gian điện Kính Thiên mà để nguyên nhà của Cục tác chiến thì vô nghĩa. Không phá mà nên di dời, di dời như thế nào, theo tôi thì nên lùi về đằng sau độ mươi thước. Nếu không di dời khỏi nền điện thì không có cách nào để phục hồi điện cả, sau đó bóc lớp khảo cổ trên nền, thiết kế kiến trúc sao cho phù hợp. Điện sẽ dành để thờ các vị vua hiền, tướng giỏi của đất nước”.

Theo ông Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm bảo tồn khu di sản Hoàng Thành: “Trung tâm sẽ tiếp tục lấy ý kiến của các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, các chuyên gia trong lĩnh vực bảo tồn, trùng tu trong và ngoài nước để sớm có được một quy hoạch chi tiết. Trước mắt, Trung tâm sẽ gửi các phương án phục dựng điện Kính Thiên tới Uỷ ban UNESCO Việt Nam để tham khảo và xin ý kiến. Ông Sơn cũng khẳng định: Việc phục dựng điện Kính Thiên là cần thiết, nhưng các bước đi sẽ thận trọng, không vội vàng./.


 
Theo HÀ AN