Ξ|Ξ   HIẾU - HỶ ::. NGÀY GIỖ - TƯỞNG NIỆM.
Đăng ngày 09/01/2014
E-mail     Bản in

Tưởng niệm Nhạc sĩ HOÀNG HIỆP (LƯU TRẦN NGHIỆP)
Nhạc sĩ Hoàng Hiệp (tên thật: Lưu Trần Nghiệp) sinh ngày 01 tháng 10 năm 1931 từ trần ngày 09 tháng 01 năm 2013 (nhằm ngày 28/11 Nhâm Thìn) là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu nhất của dòng nhạc cách mạng Việt Nam, với nhiều tác phẩm phản ánh những giai đoạn thay đổi của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20. Âm nhạc của ông là sự hài hòa giữa âm hưởng trữ tình lãng mạn và hào hùng cách mạng. Ông cũng là một trong những nhạc sĩ phổ thơ xuất sắc. Ông cũng từng là Tổng thư ký Hội âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh. Với những công hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng và nền âm nhạc nước nhà, ông đã được tặng thưởng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật (đợt 2, năm 2000).


Cố Nhạc sĩ
HOÀNG HIỆP (LƯU TRẦN NGHIỆP)

(1931 - 2013)
    

Tiểu sử

Ông tên thật là Lưu Trần Nghiệp, bút danh là Lưu Nguyễn. Ông sinh ngày 01/10/1931 ở xã Mỹ Hiệp, huyện Chợ Mới, An Giang. Ông tham gia cách mạng vào năm 1945, tham gia vào đoàn Tuyên truyền lưu động Long Xuyên, sau chuyển về đoàn văn công và phân hội Văn nghệLong Châu Hà. Hoàng Hiệp bắt đầu sáng tác từ năm 1948, tuy nhiên những tác phẩm thật sự để đời của ông chỉ xuất hiện trong những giai đoạn sáng tác sau đó vài thập kỷ.

Việc tập kết ra miền Bắc như một khởi điểm cho cảm hứng của người nhạc sĩ Nam bộ. Năm 1957 bài hát Câu hò bên bờ Hiền Lương ra đời chung với nhạc sĩ Đằng Giao là điểm khởi đầu cho sự nghiệp sáng tác chuyên nghiệp của Hoàng Hiệp.

Trong vòng 20 năm sống ở Hà Nội cho đến 1975, ông đã viết hơn 100 bài hát, nhiều bài trong đó là những tiêu biểu cho dòng nhạc cách mạngthời kì chống Mỹ như Lá đỏTrường Sơn Đông Trường Sơn TâyCô gái vót chông hay Ngọn đèn đứng gác.

Sau 1975 Hoàng Hiệp trở về miền Nam. Ông về công tác tại Nhà xuất bản Âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh, sau chuyển sang Hội âm nhạc thành phố và một thời gian làm Tổng thư ký Hội. Dấu ấn của thời kỳ sáng tác này, bên cạnh những tình ca Con đường có lá me bay (1977),Mùa chim én bayEm vẫn đợi anh vềNơi anh gặp em (bài hát trong phim Tội lỗi cuối cùng) nổi lên một tác phẩm không chỉ là tâm sự của riêng ông về miền Bắc mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong những ký ức về thủ đô.

Những ca khúc của ông thường mang âm hưởng dân ca, trữ tình, dễ nhớ, dễ xúc động. Bài hát Nhớ về Hà Nội của Hoàng Hiệp là một tác phẩm xuất sắc của dòng nhạc đương đại những năm cuối thế kỷ 20 về tình yêu thành phố bên bờ sông Hồng nơi qua đi một phần tuổi trẻ của tác giả. Đây cũng là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất viết về Hà Nội.

Ngoài sáng tác ca khúc, Hoàng Hiệp còn viết nhạc cho kịch nói như: Người ven đôMàu giấy mớiXa thành phố yêu dấu...; nhạc cho các vở cải lương Thái hậu Dương Vân NgaTiền và Nghĩa; viết nhạc cho phim truyện và phim tài liệu: Cánh đồng mơ ướcBản nhạc người tùMùa gió chướngNơi gặp gỡ của tình yêuBiệt động Sài Gòn... Ông còn là dịch giả cuốn Nhạc lý cơ bản của Spasspbine, và là tác giả của nhiều sách giáo khoa âm nhạc.

Năm 2000, Hoàng Hiệp được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật cho các tác phẩm: Câu hò bên Bến Hiền LươngCô gái vót chôngNgọn đèn đứng gácTrường Sơn đông - Trường Sơn tâyViếng Lăng BácNhớ về Hà Nội.

Ông mất lúc 12 giờ 45 phút ngày 09 tháng 01 năm 2013 tại thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi qua đời, vào ngày 8-1 ông được nhận Huy hiệu 65 tuổi Đảng được trao tặng ngay tại bệnh viện.

Người phổ nhạc cho thơ

Ngoài các ca khúc như Nhớ về Hà NộiCâu hò bên bến Hiền Lương tự viết lời riêng thì Hoàng Hiệp chủ yếu là phổ nhạc cho thơ [1]. Ví dụ như Ngọn đèn đứng gác (thơ Chính Hữu), Đất quê ta mênh mông (thơ Dương Hương Ly), Nghe hò đêm bốc vácQua cầu Tuỳ CốcTrường Sơn đông - Trường Sơn tâyTiểu đội xe không kính (thơ Phạm Tiến Duật), Như lá (thơ Lâm Thị Mỹ Dạ),Em vẫn đợi anh về (thơ Lê Giang), Con đường có lá me bayMùa chim én bay (thơ Diệp Minh Tuyền)...

Các sáng tác:

  • Câu hò bên bờ Hiền Lương
  • Chiều ấy
  • Con đường có lá me bay
  • Cô gái vót chông
  • Đánh mất
  • Đất mũi Cà Mau
  • Đất quê ta mênh mông
  • Đồng đội
  • Em vẫn đợi anh về
  • Hoa hồng
  • Khúc thơ tình cho người lính biển
  • Lá Đỏ
  • Mùa chim én bay
  • Ngọn đèn đứng gác
  • Nhớ về Hà Nội
  • Nơi anh gặp em
  • Phố tôi có một anh chàng
  • Sao anh không kể
  • Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây
  • Thành phố tôi yêu
  • Trở về dòng sông tuổi thơ
  • Về phía ấy tình yêu
  • Vào lăng viếng Bác

 

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp, mà tên tuổi gắn liền với các ca khúc nổi tiếng như Câu hò bên bờ Hiền Lương, Lá Đỏ, Nhớ về Hà Nội, và Trở về dòng sông tuổi thơ, qua đời tại nhà riêng ở thành phố Hồ Chí Minh, trưa ngày 9 tháng Giêng năm 2013, hưởng thọ 81.

Sinh ngày 1/10/1931 tại An Giang, ông tên thật là Lưu Trần Nghiệp. Ông bắt đầu con đường sáng tác âm nhạc từ cuối thập niên 40s nhưng những tác phẩm của ông khi đó còn ít được công chúng biết tới.

Nhạc sĩ Thế Bảo - một người nhạc sĩ cùng thế hệ với ông - kể trong cuộc trò chuyện với BBC Việt Ngữ, về bút danh của ông, đó là trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông chọn ghép tên một người bạn là Hòa với tên thật của ông là Nghiệp, thành Hoàng Hiệp.

Năm 1954 ông tập kết ra Bắc và là trong số các nhạc sĩ đầu tiên (khóa hai - năm 1956) của Trường Âm Nhạc Việt Nam (mà bây giờ là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam).

"Nhạc sĩ cách mạng"

Xuất phát từ cảm hứng của một người miền Nam tập kết ra Bắc, năm 1957, ông sáng tác bài hát Câu hò bên bờ Hiền Lương, cùng với nhạc sĩ Đằng Giao và nó được coi là tác phẩm "khởi đầu cho sự nghiệp sáng tác chuyên nghiệp" của ông.

Một câu chuyện khá thú vị về bài hát Câu hò bên bờ Hiền Lương được nhà văn Nguyễn Quang Sáng, một người bạn cùng thế hệ và cũng là người đồng hương với nhạc sĩ Hoàng Hiệp kể với BBC Việt ngữ.

"Lúc bấy giờ Hà Nội coi nó là nhạc vàng, ủy mị và không cho phổ biến nhưng Bác Hồ mê nó quá, từ đó nó nổi lên luôn," ông Sáng kể. "Ngày đó có những quan điểm kỳ lạ lắm, không thoáng như bây giờ đâu".

"Hồi đó quan niệm khắt khe, trong lúc chiến tranh mà nghe buồn quá thì không có thích. Nhưng rồi Bác Hồ nghe, Bác Hồ thích thì Bác Hồ khen trong khi có những người khác thì lại chê. Thế khi Bác Hồ khen rồi thì lại được. Mà bài đó hay thật," ông Sáng kể tiếp.

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp được coi là thuộc thế hệ "các nhạc sĩ cách mạng", tuy nhiên theo nhạc sĩ Thế Bảo thì "bất cứ ai sống từ năm 1954 tới 1975 ở miền Bắc người ta đều gọi là nhạc sĩ cách mạng, nhưng ông Hoàng Hiệp là một nhạc sĩ viết nhạc rất tình cảm. Gần như là cái gì ông xúc cảm thì ông mới viết cho nên các tác phẩm của ông rất chân thành, cho dù viết dưới dạng nào. "

Tâm hồn thơ

Đặc điểm nổi bật của nhạc sĩ Hoàng Hiệp là ông thường phổ nhạc cho thơ và đã sáng tác được rất nhiều bài hát nổi tiếng xuất phát từ những bài thơ của các nhà thơ khác.

"Mặc dù phổ nhạc cho thơ nhưng ông không bị con ngựa của thơ kéo đi mà âm hhạc của ông vẫn làm cho thơ bay bổng, như bài Ngọn đèn đứng gác (thơ Chính Hữu), Lá Đỏ (thơ Nguyễn Đình Thi), Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây (thơ Phạm Tiến Duật). Ông phổ thơ nhưng luôn tạo được dấu ấn riêng," vẫn theo nhạc sĩ Thế Bảo.

Nhà văn Nguyễn Quang Sáng thì gọi ông là "nhạc sĩ nhà thơ mặc dù ông không làm thơ nhưng ông cảm nhận về thơ rất sâu sắc và tinh tế. Cho nên ông đưa nốt nhạc vào thơ thành những bài hát đầy cảm xúc. Và đó chính là tài năng của Hoàng Hiệp" và ông là "một trong những người phổ nhạc cho thơ hay nhất Việt Nam".

"Ông ở Cù Lao Riêng, huyện Chợ mới, An Giang, ở cái chốn sông nước, lúc nào cũng dạt dào sóng vỗ nên tâm hồn thơ của ông cũng dạt dào lắm, vì thế ông đưa nhạc vào thơ rất là ngọt ngào, rung động" nhà văn Nguyễn Quang Sáng nói .

Trong thời gian 20 năm sống tại Hà Nội, ông đã sáng tác hàng trăm ca khúc. ​Những tác phẩm của ông ở giai đoạn này phải kể tới Trở về dòng sông tuổi thơ, Con đường có lá me bay, Mùa chim én bay, Em vẫn đợi anh về, và đặc biệt bài Nhớ về Hà Nội, một trong số ít ỏi những bài hát do chính ông viết lời, xuất phát từ nỗi nhớ thành phố bên sông Hồng nơi ông đã sống hơn 20 năm. Đây cũng là bài hát được nhiều người coi là trong số những bài hát hát hay nhất viết về Hà Nội.

Sau năm 1975, ông trở về Miền Nam và làm việc tại Nhà xuất bản Âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh, sau đó về Hội Âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh, và từng có thời gian làm Tổng thư ký Hội.

Lãng mạn, trữ tình

Theo nhạc sĩ Hồng Đăng, một người bạn từ 50-60 năm qua với nhạc sĩ Hoàng Hiệp, thì nhạc của ông "rất lãng mạn, rất tình cảm, và bao giờ cũng để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người nghe."

Trước ý kiến về nhạc sĩ Hoàng Hiệp là người ít sáng tác lời mà chủ yếu là phổ nhạc cho thơ, nhạc sĩ Hồng Đăng cho biết trong cuộc trò chuyện với BBC Việt Ngữ, rằng theo ông "đó chính là sự cộng tác đồng điệu giữa người làm thơ và người sáng tác nhạc."

Nhạc sĩ Thế Bảo thì cho rằng những bài hát ông sáng tác sau năm 1975, từ khi về Sài Gòn, có khác với những bài hát cách mạng của giai đoạn trước.

"Đó là giai đoạn chuyển đổi. Nhiều nhà thơ viết thơ tình nhiều hơn và những bài thơ tình đó mang tính chất cái tôi chứ không còn cái chúng ta nữa do vậy những bài hát do ông phổ nhạc đều rất hay".

Năm 2000, nhạc sĩ Hoàng Hiệp được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật cho các tác phẩm: Câu hò bên bờ Hiền Lương, Cô gái vót chông, Ngọn đèn đứng gác, Trường Sơn đông - Trường Sơn tây, Viếng Lăng Bác, Nhớ về Hà Nội.

Tổng cộng ông viết khoảng 400 ca khúc, ngoài các sáng tác cho kịch nói, cải lương, phim truyện và phim tài liệu.

 


Gửi ý kiến của bạn
(Xin hãy viết chữ có dấu! Xin cảm ơn!)